Từ FROM THE ASHES OF WAR tới VIETLONDON-MUSIC: thế hệ thứ 2 nói về thảm kịch của dân tộc
- TỪ THỨC
- il y a 32 minutes
- 6 min de lecture
TỪ THỨC (Paris)
Những người Việt cao tuổi vẫn lo ngại: sau khi thế hệ của mình lần lượt ra đi, hay bỏ cuộc vì tuổi già, sức yếu, lịch sử của dân Việt sẽ hoàn toàn ở trong tay Cộng sản, những người coi chuyện viết lại lịch sử là một nghĩa vụ.
Hai sinh hoạt văn hoá những ngày gần đây khiến người ta lạc quan hơn, thấy lớp trẻ thuộc thế hệ thứ hai, thứ ba ở hải ngoại đang tiếp tay, để kêu gào sự thực về những thảm kịch kinh hoàng của người Việt: đó là cuốn phim ‘’Từ Tro Tàn Chiến Tranh’’ (From The Ashes Of War) của Trần Hoàng Thanh Tâm và những nhạc phẩm của nhóm Vietlondon@Music.
Cuốn phim của Thanh Tâm và các nhạc phẩm của Vietlondon@music là cái nhìn, tiếng nói của người Việt trẻ nói với những người cùng thế hệ về đấu tố, về Tết Mậu Thân, về thảm sát Huế, về trại cải tạo, về boat people, về những vết thương chưa lành, và sẽ không bao giờ lành, những sự kiện không thấy dấu vết trong sách báo Cộng Sản.
Cuốn phim nói tiếng Việt, phụ đề ngoại ngữ, những ca khúc của Việt London Music có lời ca tiếng Anh, qua giọng hát của những người trẻ sinh ra ở Anh quốc, có phụ đề Việt ngữ. Nghĩa là cả hai muốn đi tới lớp trẻ cả trong và ngoài nước, và những người ngoại quốc vốn có cái nhìn sai lạc về chiến tranh VN.
Làm phim hay viết nhạc là một việc làm quan trọng, bởi vì hầu hết sách báo của người Việt nói về chiến tranh VN viết bằng tiếng Việt ít khi đi tới lớp trẻ, không có thói quen đọc sách hay không thông thạo tiếng Việt. Thế hệ này là thế hệ của hình ảnh, âm nhạc.
TỪ TRO TÀN CHIẾN TRANH
Từ Tro Tàn Chiến Tranh là cuốn phim thứ 3 của đạo diễn Thanh Tâm (Canada) về thảm kịch của dân tộc Việt, sau Bóng Quá Khứ và Thuyền Nhân: Hành Trình 50 Năm.
Cuốn phim đã tốn gần nửa triệu dollars, một phần do người Việt hải ngoại đóng góp, một ngân sách không đáng kể đối với phim ảnh ngoại quốc, nhưng rất lớn đối với phim ảnh VN.
Người làm phim đã gặp hàng trăm nhân chứng còn sống sót để nói về lịch sử VN từ 1945, về cuộc di cư 54, về cuộc xâm chiếm miền Nam 1975, về trại cải tạo, về boat people và những thành công của người Việt ở hải ngoại.
Bên cạnh những cuộc phỏng vấn, những đoạn phim, dựng cảnh Tết mậu Thân, địa ngục của trại cải tạo, thảm hoạ của thuyền nhân đã gây xúc động.
Trong giai đoạn đầu, cuốn phim đã và sẽ lần lượt được trình chiếu tại nhiều thành phố lớn, và sau đó, trên mạng.
Hầu như đây là lần đầu tiên có một cuốn phim dài 2 giờ, với cái nhìn của nạn nhân, nói về cuộc hành trình và thảm hoạ của dân Việt trong thế kỷ vừa qua.
Những phim ảnh khác về VN không bao giờ đả động tới thân phận của người Việt ở miền Nam.
Ngoài những phim đổi trắng thay đen của Cộng Sản là những phim tài liệu của phe tả Tây phương, không biết gì, hay không muốn biết gì về sự thực lịch sử. Hay những phim nổi tiếng với ngân sách khổng lồ của Hollywood ( Apocalypse Now, Full Metal Jacket, The Deer Hunter…), những tác phẩm lớn trên địa hạt nghệ thuật, nhưng khán giả người Việt có cảm tưởng coi những cuốn phim không liên hệ gì tới mình, diễn ra ở một nơi nói là ở VN nhưng hoàn toàn xa lạ, kỳ quái đối với người Việt.
Người Mỹ làm phim, cũng như tham chiến ở VN, suy nghĩ như người Mỹ trên xứ Mỹ, không đếm xỉa gì tới sự thực VN.
Trong những phim Hollywood về VN, người ta thấy ngoại cảnh Cambodge, quần áo Phi Luật Tân, dân địa phương nói tiếng Tàu. Hollywood bỏ thời giờ, tiền bạc để nghiên cứu về trang phục thời La Mã, Ai Cập tiền sử hay trung cổ, nhưng không thèm bỏ vài phút để tìm hiểu về một nước VN ngay trước mắt. Thiếu sự lễ phép tối thiểu đối với cả một dân tộc
Cũng đáng buồn, khi có hàng trăm cuốn phim có giá trị về Holocauste, về bi kịch Do Thái, trong khi thảm kịch VN, từ chiến tranh, trại cải tạo, boat people cũng bi thảm không kém, chưa có một cuốn phim đứng đắn, trung thực.
Càng đáng buồn hơn khi rất khó tìm được ngân sách để thực hiện một cuốn phim VN, hay thực hiện một dự án văn hoá Việt, trong khi rất nhiều người Việt đã thành công ở hải ngoại, không biết dùng tiền làm gì, ngoài việc khoe của, khoe nhà, khoe xe hơi, hột xoàn hay tung tiền làm những việc tào lao, vô bổ.
Phải chăng bởi vì người Việt chưa có văn hoá ‘’trả lại cho xã hội những gì nhận được của xã hội’’ như văn hoá Tin Lành, hay bởi vì người Việt chưa ý thức được mức hữu hiệu của các sinh hoạt văn hoá ?
Hy vọng ‘’Từ Tro tàn Chiến Tranh’’ là bước đầu, dẫn tới những phim ảnh khác nói lên nỗi phẫn uất âm thầm của dân tộc Việt.
Khi còn làm Facebook, tôi nhận được nhiều messages của các bạn trẻ ở trong nước, cám ơn đã viết về Nhân văn Giai Phẩm, về di cư 54, về những cuộc thủ tiêu ghê rợn các nhà ái quốc không thân Cộng, về boat people mà họ chưa bao giờ nghe nói tới.
Một bên, nhà nước CS tìm mọi cách viết lại lịch sử, xoá bỏ những tội ác của họ, suốt ngày chỉ ca tụng chiến công của Bác, Đảng. Một bên, các gia đình VN, kể cả ở hải ngoại, ít khi nói với con cháu mình về dĩ vãng. Người ta muốn quên, không muốn nhắc tới những thảm hoạ ghê rợn nhiều khi ngoài sức tưởng tượng, như che dấu, không muốn nhìn thấy vết thương trên thân thể, tâm hồn mình.
Hậu quả là thế hệ trẻ, từ trong nước tới hải ngoại mù tịt về quá khứ rất gần của dân tộc mình
Một dân tộc quên quá khứ là một dân tộc không có tương lai, không biết mình là ai, từ đâu tới, đi về đâu. Nếu chúng ta thờ ơ, những thế hệ sau này sẽ không còn là người Việt.
VIETLONDON@MUSIC
Viet London Music là những bản nhạc có giá trị về âm nhạc, về lời ca. Đó cũng là một ngạc nhiên, với một thế hệ âm nhạc thường thường chỉ là những tiếng la hét, những câu đơn giản lập dì lập lại, nhiều khi vô nghĩa (full of sound and fury, signifying nothing. Shakespeare). Đó là tiếng khóc của lớp trẻ hải ngoại còn tha thiết với quê hương, chưa quên thảm kịch đã sống của cha mẹ, gia đình, dân tộc mình
Cuốn phim ‘’Từ Tro Tàn Chiến Tranh’’ và những nhạc phẩm của Việt London Music là một cách chống Cộng hữu hiệu, bởi vì nghệ thuật đánh vào con tim.
Không có gì hữu hiệu hơn nghệ thuật để kêu gào sự thực.
Người ta đã viết hàng ngàn, hàng triệu bài về chiến tranh, nhưng ít khi gây xúc động và khiến người ta suy nghĩ như vài câu Đường thi nói về nắm xương trắng nằm trên bờ sông, trong khi ở quê xa, người chinh phụ vẫn ngồi bên song cửa chờ chồng.
Đã có hàng ngàn bài viết về thân phận phụ nữ Việt thời chinh chiến, nhưng ít có hình ảnh nào rung cảm hơn cảnh chia ly của Chinh Phụ Ngâm. ‘’Cùng trông lại, mà cùng chẳng thấy/ Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu/Ngàn dâu xanh ngắt một mầu/Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai’’.
Đã có rất nhiều than vãn, nhưng ít khi đi vào tâm khảm người nghe hơn lời khuyên vừa thiết tha vừa tuyệt vọng của lữ khách đối với người chinh phụ hoá đá, ôm con đứng chờ, xem chàng về hay chưa, của Lê Thương trong Hòn Vọng Phu: ‘’Thôi, đứng đợi làm chi, thời gian có hứa mấy khi/Sẽ đem đến trả đúng kỳ/ Những người mang mệnh biệt ly.’’
Những bài hát tuyệt vời tiếng Anh, có phụ đề Việt ngữ của Vietlondon@music nhắc lại cho thế hệ trước, kể lại cho thế hệ sau về những người chiến đấu cho tự do của miền Nam (Thank You Brave Men), về ngày Saigon sụp đổ (Last Boat in Saigon), về chuyện CS đốt sách cấm nhạc (Songs They Not Kill), về thảm kịch boat people (The Ones Who Didn’t Land). Một cách hay nhất để tưởng niệm những người đã bỏ mạng trong trại cải tạo, trên biển cả, để những người đã chết không chết lần thứ hai.
Paris 24/07/2026
TỪ THỨC
Những người không đến được bờ
Những bài hát của Vietlondon-Music